เหตุการณ์สะเทือนขวัญจากอุบัติเหตุ ความสูญเสีย หรือภัยพิบัติ อาจทิ้งบาดแผลทางใจไว้โดยไม่รู้ตัว แม้เหตุการณ์จะผ่านไปแล้ว แต่บางคนยังคงรู้สึกหวาดกลัว นอนไม่หลับ หรือมีภาพเหตุการณ์ย้อนกลับมาอยู่เสมอ จนส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ภาวะดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณของ “โรคเครียดภายหลังเผชิญเหตุการณ์สะเทือนขวัญ” หรือ PTSD (Post-traumatic Stress Disorder) ซึ่งเป็นปัญหาสุขภาพจิตที่ไม่ควรมองข้าม
PTSD คืออะไร?
PTSD หรือ โรคเครียดภายหลังเผชิญเหตุการณ์สะเทือนขวัญ เป็นความผิดปกติทางจิตใจที่เกิดขึ้นหลังเผชิญเหตุการณ์รุนแรงหรือสถานการณ์ที่คุกคามต่อชีวิต เช่น อุบัติเหตุร้ายแรง ภัยพิบัติ ความสูญเสียหรือเหตุการณ์ที่สร้างความหวาดกลัวอย่างรุนแรง แม้เหตุการณ์จะจบลงแล้ว แต่ผู้ป่วยอาจยังรู้สึกราวกับเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นซ้ำอยู่ตลอดเวลา
อาการที่ควรสังเกต?
ผู้ที่มีภาวะ PTSD อาจมีอาการแตกต่างกันไป แต่สัญญาณที่พบได้บ่อย ได้แก่
- รู้สึกเหมือนเหตุการณ์เดิมย้อนกลับมา เช่น ฝันร้าย หรือมีภาพเหตุการณ์ติดอยู่ในความคิด
- พยายามหลีกเลี่ยงสถานที่ บุคคล หรือบทสนทนาที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์นั้น
- มีอารมณ์หรือความคิดเปลี่ยนแปลงไปในทางลบ เช่น รู้สึกห่างเหิน ไม่อยากเข้าสังคม หรือไม่สามารถรู้สึกมีความสุขได้เหมือนเดิม
- ตื่นตัวมากกว่าปกติ เช่น นอนไม่หลับ ตกใจง่าย หวาดระแวง หรือรู้สึกไม่ปลอดภัยตลอดเวลา
- บางรายอาจมีภาวะซึมเศร้า หรือพึ่งพาแอลกอฮอล์ร่วมด้วย
เมื่อไรควรพบแพทย์?
หากอาการดังกล่าวเกิดขึ้นต่อเนื่องนานเกิน 1 เดือน หรือเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การทำงาน หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต เพื่อรับการประเมินและดูแลอย่างเหมาะสม
แนวทางการรักษา?
การรักษา PTSD สามารถทำได้ด้วยการทำจิตบำบัดร่วมกับการใช้ยา ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยเรียนรู้วิธีจัดการกับความเครียด ความหวาดกลัว และค่อย ๆ กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติอีกครั้ง
สุขภาพใจ…สำคัญไม่แพ้สุขภาพกาย
บาดแผลทางใจอาจมองไม่เห็นเหมือนบาดแผลทางร่างกาย แต่สามารถส่งผลต่อชีวิตได้ไม่ต่างกัน การสังเกตอาการของตนเองและคนใกล้ชิด รวมถึงการเข้ารับการดูแลอย่างเหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ผ่านช่วงเวลายากลำบากไปได้อย่างเข้มแข็ง
ข้อมูลจาก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
